JCCH アーカイブ | ACCESS ONLiNE

ベトナムで活躍する日系企業｜リーダーたちの構想第41回ホーチミン日本商工会議所（JCCH）

高橋正志 — Thu, 23 Dec 2021 09:18:49 +0000

双日ベトナムの副社長兼ホーチミン店長である水嶋恒三氏は、今年4月にホーチミン日本商工会議所（JCCH）の会頭に就任した。新型コロナで揺れた南部でどのような対応を続けたのか。この1年を振り返る。

通常の2倍以上、17通の要望書

――　御社の事業内容を教えてください。

水嶋　双日の前身である日商岩井は、1986年に日本企業として初めてベトナムに駐在員事務所を設立しました。ベトナムとは双日にとりまして、とても縁の深い国です。

　現在では約20社の関連会社を運営しており、ガスや発電などのエネルギー、肥料や飼料などに加え、製造業の方ならお馴染みのロンドウックとロテコの工業団地も運営しております。また、小売ではミニストップ、日配惣菜の製造販売をするジャパン・ベスト・フーズ、製紙会社のサイゴン・ペーパーなど多岐にわたりベトナムでの展開を図っています。

――　JCCHでは、会頭として「More for Vietnam」をスローガンに掲げています。

水嶋　はい。日系企業や日本人だけを対象とするのではなく、長期的な視点に立って、ベトナム社会との共生と共創を実現したいと考えました。ベトナムの人たちといかにして一緒にモノを作っていくかに注力すれば、それが結果的に我々日本人と日系企業の大きなプラスになるからです。

　そのため、就任後はホーチミン市と周辺各省の人民委員会などを訪ねて、挨拶に回りたいと意気込んでいました。日系企業のビジネスを含めて親しい関係を作りたかったのです。

　しかし、新型コロナの第4波が発生し、その後はホーチミン市と南部各省で社会的隔離やロックダウンがあり、工場での操業規制も始まりました。私も皆さんと同様、9月までまともに動けない状態でした。

　この間は、主としてコロナ対応に追われる毎日でした。主に要望書の対応のためです。会員企業からいただくご意見などをまとめて、ホーチミン市をはじめビンズン、ドンナイ、ロンアンやバリアブンタウなど周辺省、また個別の輸出加工区宛てや日本政府へも要望書を送りました。

　JCCH単独で出した要望書だけでも合計17通になったのですが、これは例年の2倍以上の数です。理由は困難に直面する企業が多くなったからで、ご意見を元に事務局などと議論し、より多くの企業の利益になる提案にまとめました。今年の年初は改正労働法に関する要望もありましたが、それ以降は徐々に切羽詰まった嘆願に変わっていきました。

――　どのような内容でしたか？

水嶋　工場操業のために工場内で生産、食事、宿泊をする「3オンサイト」や、工場と宿泊施設を送迎する「1ルート・2スポット」の条件緩和などです。私たちはベトナムが既にグローバルサプライチェーンの一翼を担っており、操業規制でそれが寸断される危険性も訴えました。

　日本へは入国制限の緩和や海外駐在員の日本でのワクチン接種などで、駐在員の家族にはベトナムの感染状況や医療体制などの事実が伝わるよう努めました。

　また、在ベトナム日本国大使館や在ホーチミン日本国総領事館には、在越邦人へのワクチン接種をお願いしました。ホーチミン市では8～11月にかけての計18日間でワクチン接種が行われ、希望者全員が接種できたと考えています。

　要望書ではありませんが、新型コロナに感染した日本人のケアも大切でした。ワクチン接種が広がる前は重篤化する確率が高かったため、総領事館とも連携し、医療機関や隔離ホテルを紹介することもありました。

　ホーチミン市と周辺省の人民委員会からは、新型コロナ対策についての意見を求められました。ここでも製造業の操業規制の話が多くなりましたね。市や省が懸命に努力しているのはわかるけれども、規制を厳しくしすぎると特に製造業へのダメージは大きく、それがベトナム経済にも響いてくるなどと伝えました。

　日本以外の各国の商工会議所や経済団体なども同様の主張を7～9月にしており、本所を含め首相への嘆願書も提出。その効果があったのか、ホーチミン市では10月からロックダウンが緩和され、同時にベトナムはウィズコロナへと方向転換したのです。

ベトナムは回復基調にあり

――　12月中旬にはホーチミン市人民委員会とのラウンドテーブルが開催されます。

水嶋　昨年はプレラウンドテーブルまで進んだものの、新型コロナの影響で実際のラウンドテーブルは開けませんでした。今年はラウンドテーブルの開始から20周年になりますので、何とか実現したいと考えています。

　会員企業からの要望を吟味してベトナム側に提出し、その回答を得ており、現在（取材時）はその回答内容を担当委員長が一つ一つ確認して、ベトナムの各部局の担当者と折衝しているところです。

　今回は20周年記念として、ラウンドテーブルではこれまでの歴史を振り返り、どんな内容が効果的だったかなどの評価をする予定です。また、長年操業し頑張っている日系企業を表彰いただけることもベトナム側と調整しています。

――　要望にはどのようなものがありましたか？

水嶋　法務、労務、税務や通関に関する改善など従来からのテーマが多い一方で、新型コロナの影響によるものもあります。例えば、隔離・治療体制の改善、物流での移動制限の緩和、3オンサイトのために発生した費用やPCR検査費用の損金算入などです。損金算入については認められるようになりましたが、現在は1ルート・2スポットでの費用も含まれるか確認しています。

　また、多かったのは、規制や緩和などの通達は実際に施行されるもう少し前に出してほしいという要望です。こうしたことは実現できるかどうかは別にしても、ベトナム政府側も多忙ですので、積極的に提案を続けないと改善は難しいのです。

――　来年のベトナムはどう変化すると思いますか？

水嶋　JETROホーチミンさんと協力して、11月9～16日に会員企業にアンケート調査をしました。すると、今年の7～9月は前年同期比で、6割以上の企業の売上が減少していました。しかし、10～12月には30％、2022年通年で45％の企業が売上増を見込んでいます。ベトナム経済と日系企業の回復基調が伺えます。

　ウィズコロナになれば世界的に消費や生産が活発になるでしょうし、私も景気は上向くと期待しています。ただし、その前提として、仮に新型コロナの第5波が来ても、ベトナムが以前と同じ対応を取らないことがあります。

　もし同じことが起これば別の方策を考え始める企業が、日系だけでなく外資系企業全体に拡がるでしょう。実際にアンケートからも、ベトナムから生産拠点を一部移管した企業、現在検討中の企業が少なからずあることがわかりました。

　一方で、日本からのFDI投資は堅調で、新型コロナ禍であっても投資意欲は高い。ベトナムは日本にとって、生産拠点、消費市場、そして地政学的にも大きな魅力があるのです。

　今後は市や省の関係者と会って、一緒に何ができるかを考えたいです。そしてそれを日系企業だけでなくベトナム社会に還元したい。また、会員同士の交流やビジネスマッチングなどができていませんので、ぜひその場を作りたいと、各委員長と相談しているところです。

　今年はどうしてもネガティブな話題が多くなりました。来年は危機感を持ちながらも前向きに行きたいですね。

ホーチミン日本商工会議所（JCCH）
水嶋恒三　Kozo Mizushima
大学卒業後、日商岩井（現・双日）に入社。鉄鋼会社向けの石炭の輸入業務に携わり、この間にジャカルタに駐在。その後EC、エネルギー、物流事業などを経て、2019年4月にベトナムに赴任、2021年4月にJCCH会頭に就任。

リーダーたちの構想一覧へ

投稿ベトナムで活躍する日系企業｜
リーダーたちの構想第41回
ホーチミン日本商工会議所（JCCH）は ACCESS ONLiNE に最初に表示されました。

Tầm nhìn của nhà lãnh đạo Vol.41Hiệp hội doanh nghiệp Nhật Bản tại Hồ Chí Minh (JCCH)

ACCESS代表桜場伸介 — Thu, 23 Dec 2021 09:17:35 +0000

Ông Kozo Mizushima, Phó Giám đốc kiêm trưởng chi nhánh Sojitz Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh được bổ nhiệm làm Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp Nhật Bản (JCCH) tại Hồ Chí Minh vào tháng 4 năm nay. Tiếp tục đối phó như thế nào khi miền Nam bị lung lay bởi đại dịch Covid-19. Nhìn lại một năm vừa qua.

17 đơn yêu cầu, nhiều hơn gấp đôi so với bình thường

――　Hãy cho chúng tôi biết về nội dung công việc của công ty ông.

Mizushima： Nissho Iwai – tiền thân của Sojitz, lần đầu tiên thành lập văn phòng đại diện tại Việt Nam vào năm 1986 với tư cách là một công ty Nhật Bản. Việt Nam là một quốc gia có duyên nợ rất sâu đậm đối với Sojitz.

Hiện tại, chúng tôi điều hành khoảng 20 công ty liên kết, ngoài năng lượng như gas, phát điện, phân bón, thức ăn chăn nuôi.v.v, bên mảng công nghiệp sản xuất chúng tôi cũng vận hành các khu công nghiệp quen thuộc như Long Đức và Loteco. Trong lĩnh vực bán lẻ, chúng tôi đang triển khai đa dạng ở Việt Nam như: Ministop, Japan Best Foods – chuyên sản xuất và bán thực phẩm chế biến sẵn hàng ngày, Saigon Paper – một công ty sản xuất giấy.

――　Đưa ra slogan “More for Vietnam” với tư cách là Chủ tịch tại JCCH.

Mizushima： Đúng vậy. Tôi muốn hiện thực hóa việc cùng sống, cùng tạo dựng với xã hội Việt Nam theo góc nhìn dài hạn, không chỉ cho các công ty Nhật Bản và người Nhật Bản. Nếu chúng tôi tập trung vào cách làm mọi thứ cùng với người Việt Nam, đó sẽ là một điểm cộng lớn cho người Nhật Bản chúng tôi và các công ty Nhật Bản.

Vì vậy, sau khi nhậm chức, tôi đã hăng hái đến thăm và chào hỏi Ủy ban nhân dân, các bộ ngành của Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận. Bao gồm công việc kinh doanh của các công ty Nhật Bản, tôi muốn tạo mối quan hệ thân thiết.

Tuy nhiên, sau khi làn sóng thứ tư của dịch Covid-19 xảy ra, đã có sự lockdown và cách ly xã hội ở Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam, đồng thời bắt đầu hạn chế hoạt động của nhà máy. Giống như mọi người, tôi cũng bị mắc kẹt cho đến tháng chín.

Dạo gần đây, tôi chủ yếu bận rộn với việc đối phó dịch Covid-19 mỗi ngày. Chủ yếu là xử lý các đơn yêu cầu. Chúng tôi tổng hợp các ý kiến nhận được từ các công ty thành viên và gửi đơn yêu cầu đến Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận như: Bình Dương, Đồng Nai, Long An, Bà Rịa Vũng Tàu.v.v, cũng như từng khu chế xuất và cả chính phủ Nhật Bản.

Tổng số đơn yêu cầu chỉ một mình JCCH đưa ra đã là 17 cái, con số này cao hơn gấp đôi so với con số trung bình hàng năm. Lý do là nhiều công ty đang gặp khó khăn, vì vậy chúng tôi đã thảo luận với Ban thư ký dựa trên ý kiến của họ và biên soạn một đề xuất có lợi cho nhiều công ty hơn. Vào đầu năm nay, cũng có một yêu cầu liên quan đến Luật lao động sửa đổi, nhưng sau đó nó đã dần dần biến thành đơn kiến nghị đi vào bế tắc.

――　Nội dung như thế nào?

Mizushima： Các điều kiện về “3 tại chỗ”, nơi sản xuất, ăn, ở được thực hiện trong nhà máy để vận hành nhà máy và “1 cung đường, 2 điểm đến” – đưa đón giữa nhà máy và các cơ sở lưu trú trong điều kiện được nới lỏng. Chúng tôi cũng nhấn mạnh rằng Việt Nam đã là một phần của chuỗi cung ứng toàn cầu nhưng có nguy cơ bị phá vỡ bởi các cơ chế hoạt động.

Chúng tôi nổ lực truyền đạt cho phía Nhật Bản việc nới lỏng các hạn chế nhập cư và tiêm chủng cho người làm việc ở nước ngoài tại Nhật Bản, thông báo sự thật cho gia đình của những người làm việc ở Việt Nam về tình hình lây nhiễm và hệ thống y tế ở Việt Nam.

Chúng tôi cũng đề nghị Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam và Tổng lãnh sự quán Nhật Bản tại Hồ Chí Minh tiêm vắc xin cho người Nhật Bản tại Việt Nam. Tại Hồ Chí Minh, việc tiêm chủng được thực hiện trong tổng cộng 18 ngày từ tháng 8 đến tháng 11, và chúng tôi cho rằng tất cả những người có nguyện vọng đều đã có thể được tiêm.

Mặc dù đây không phải là đơn yêu cầu, nhưng điều quan trọng là phải chăm sóc những người Nhật Bản bị nhiễm Covid-19. Vì trước khi việc tiêm chủng mở rộng, nhiều khả năng sẽ trở nên nghiêm trọng, nên chúng tôi phối hợp với Tổng lãnh sự quán để giới thiệu các cơ sở y tế và các khách sạn để cách ly.

Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận xin ý kiến về biện pháp chống dịch Covid-19. Nơi đây cũng vậy, có rất nhiều cuộc thảo luận về các quy định hoạt động trong ngành sản xuất. Tôi hiểu thành phố và các bộ đang rất nỗ lực, nhưng tôi cũng truyền đạt rằng nếu quy định quá siết chặt thì thiệt hại cho ngành sản xuất là rất lớn, đặc biệt sẽ ảnh hưởng đến nền kinh tế Việt Nam.

Các phòng thương mại và tổ chức kinh tế ở các quốc gia khác ngoài Nhật Bản đã đệ trình những kiến nghị tương tự lên văn phòng chính phủ bao gồm Thủ tướng từ tháng 7 đến tháng 9. Có lẽ vì hiệu ứng đó mà việc lockdown được nới lỏng tại TP.HCM từ tháng 10, đồng thời Việt Nam chuyển hướng sang With Corona (sống chung với Corona).

Việt Nam đang trên đà hồi phục

――　Hội nghị bàn tròn với Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh sẽ được tổ chức vào giữa tháng 12.

Mizushima： Mặc dù đã tiến hành thử Hội nghị bàn tròn năm ngoái, nhưng chúng tôi không thể mở hội nghị bàn tròn thực sự do ảnh hưởng của dịch Covid-19. Năm nay đánh dấu kỷ niệm 20 năm từ khi bắt đầu hội nghị bàn tròn, vì vậy tôi hy vọng sẽ có thể tiến hành được.

Các yêu cầu từ các công ty thành viên được xem xét và gửi cho phía Việt Nam đã có câu trả lời. Hiện tại (thời điểm phỏng vấn), nội dung các câu trả lời đang được trưởng ban phụ trách xác nhận lại từng câu một và đang trong quá trình đàm phán với phụ trách của các sở, bộ ngành phía Việt Nam.

Lần này, là dịp kỷ niệm 20 năm, chúng tôi dự định sẽ cùng nhau tại Hội nghị bàn tròn nhìn lại lịch sử từ trước đến nay và đánh giá loại nội dung nào hiệu quả. Chúng tôi cũng đang phối hợp với phía Việt Nam để có thể tuyên dương các công ty Nhật Bản đã và đang hoạt động tích cực trong một thời gian dài.

――　Nguyện vọng của ông là gì?

Mizushima： Có nhiều chủ đề từ trước đến nay liên quan đến cải thiện về luật pháp, lao động, thuế và hải quan, cộng thêm một số chủ đề là do tác động của Covid-19. Ví dụ, cải thiện hệ thống cách ly, điều trị, nới lỏng các hạn chế di chuyển trong việc cung ứng hàng hóa, khấu trừ các chi phí phát sinh cho “ 3 tại chỗ” và chi phí xét nghiệm PCR. Mặc dù hiện đã cho phép khấu trừ, nhưng chúng tôi đang xác nhận xem liệu chi phí cho “1 cung đường, 2 điểm đến” có được bao gồm không.

Ngoài ra, phần nhiều là yêu cầu các thông tư về quy định và nới lỏng nên được ban hành sớm hơn một chút trước khi có hiệu lực thi hành. Những việc như thế này có thể được thực hiện hay không, nếu không tiếp tục đưa ra những đề xuất chủ động thì sẽ rất khó cải thiện bởi lẽ phía Chính phủ Việt Nam cũng rất bận rộn.

――　Ông nghĩ Việt Nam sẽ thay đổi như thế nào trong năm tới?

Mizushima： Với sự hợp tác của JETRO Thành phố Hồ Chí Minh, chúng tôi đã tiến hành khảo sát bằng bảng câu hỏi đối với các công ty thành viên từ ngày 9 đến 16 tháng 11. Kết quả là từ tháng 7 đến tháng 9 năm nay, doanh thu của hơn 60% công ty giảm so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, 30% công ty dự kiến sẽ tăng doanh thu từ tháng 10 đến tháng 12 và 45% công ty dự kiến sẽ tăng doanh thu cho cả năm 2022. Có thể thấy xu hướng phục hồi của nền kinh tế Việt Nam và các công ty Nhật Bản.

Nếu chuyển sang“With Corona”, tiêu dùng và sản xuất sẽ trở nên sôi động trên toàn thế giới, và tôi cũng kỳ vọng nền kinh tế sẽ được cải thiện. Tuy nhiên, như một tiền đề, giả sử khi làn sóng thứ 5 của Covid-19 đến, Việt Nam có thể sẽ không áp dụng các biện pháp như trước đây.

Nếu điều tương tự xảy ra, số lượng các công ty bắt đầu nghĩ đến các biện pháp khác sẽ không chỉ là các công ty Nhật Bản mà còn lan sang cả các công ty nước ngoài khác. Trên thực tế, từ bảng câu hỏi cho thấy có công ty đã chuyển một phần cơ sở sản xuất khỏi Việt Nam và không ít công ty hiện đang xem xét việc này.

Mặt khác, đầu tư FDI từ Nhật Bản rất mạnh, và ngay cả khi có đại dịch Covid-19, vẫn có ý muốn đầu tư mạnh mẽ. Việt Nam có sức hấp dẫn lớn đối với Nhật Bản về cơ sở sản xuất, thị trường tiêu thụ và địa chính trị (Geopolitics).

Trong tương lai, tôi muốn gặp gỡ các cấp lãnh đạo của thành phố và các tỉnh để suy nghĩ về những gì có thể cùng làm. Và tôi muốn trao nó lại cho không chỉ các công ty Nhật Bản mà còn cho xã hội Việt Nam. Ngoài ra, vì các hoạt động giao lưu giữa các thành viên, Business Matching (kết nối kinh doanh),v.v, chưa được thực hiện nên tôi muốn tạo một nơi như thế, hiện đang trong quá trình tham khảo ý kiến của các chủ tịch ủy ban.

Năm nay, dù gì cũng có nhiều chủ đề tiêu cực. Năm tới, tôi muốn vừa ôm cảm giác lo sợ vừa tiến về phía trước.

Hiệp hội doanh nghiệp Nhật Bảntại Hồ Chí Minh (JCCH)
Kozo Mizushima
Sau khi tốt nghiệp đại học, gia nhập công ty Nissho Iwai (hiện là Sojitz). Được điều chuyển đến Jakarta và phụ trách nghiệp vụ nhập khẩu than đá cho các công ty thép. Sau đó trải qua các nghiệp vụ như cung ứng hàng hóa, EC (thương mại điện tử), năng lượng. Ông được bổ nhiệm sang Việt Nam vào tháng 4 năm 2019 và trở thành Chủ tịch JCCH vào tháng 4 năm 2021.

投稿 Tầm nhìn của nhà lãnh đạo Vol.41
Hiệp hội doanh nghiệp Nhật Bản tại Hồ Chí Minh (JCCH) は ACCESS ONLiNE に最初に表示されました。